Ana Sayfa
Enneagram Yöntemiyle Çocukları Tanımak
Çocukların Öğrenme Modelleri
Çocukların Sekiz Zekâsı
Zekâ Modelleri
Howard Gardner 1983 yılında yayımladığı “Zihin Çerçeveleri ve Çoklu Zekâ Kuramı” adlı kitabındaher bireyin birbirinden farklı pek çok zekâsı bulunduğunu ve bu zekâların her birinin kendine özgü doğası ve gelişme biçimleri olduğunu ileri sürer. Çoklu Zekâ Kuramına göre her insanda şu sekiz zekâ türü farklı oranlarda yer almaktadır:
Sözel (linguistik zekâ)
Matematik zekâsı
Görsel(uzaysal)zekâ
Müzik zekâsı
Bedensel (kinestetik)zekâ
Sosyal zekâ
Bireysel zekâ
Doğa zekâsı
Bu zekâ türlerine ait genel özellikler şu şekilde özetlenebilirler:
SÖZEL ZEKÂ: En sık ve yoğun olarak gözlenen zekâ türüdür, çünkü bazı özel durumlar dışında, tüm insanlar sözel iletişim sayesinde ilişki kurarlar. Sözel zekâ dil öğrenme becerisini, kelimeleri uygun biçimde ve yerinde kullanabilmeyi, gerektiğinde yeni kelimeler oluşturabilme yeteneğini içerir. Hatırlama ve hafızanın oluşumuyla ilişkilidir. Konuşma, okuma, yazma ve dinleme yoluyla kendini gösterir. Yazarlarda, şairlerde, hatiplerde, gazetecilerde, konuşmacılarda gelişmiştir.
Sözel zekası gelişmiş çocuklar (link)
MATEMATİK ZEKÂSI: Doğrusal düşünceyle ortaya çıkar; sıralama, serileme, ayırdetme, gruplandırma gibi zihinsel becerileri içerir. Amaca yönelik mantıksal düşüncenin kaynağıdır. Mantık zekâsı da denir. Bilimsel süreçlerde ve yöntemlerde kullanılır. Bilim insanlarında, teknisyenlerde, araştırmacılarda gelişmiştir.
Matematik zekası gelişmiş çocuklar (link)
GÖRSEL ZEKÂ: Görsel imgeleri algılayabilmekle ilgilidir. Soyut düşünceyi ve görsel olarak canlandırma yeteneğini, yani hayal gücünü içerir. Görsel zekâ nesneleri olduğu kadar, geniş mekânları da bütün olarak kavrayabilme yeteneğine sahiptir. Bu yüzden yön bulma duygusuyla da ilişkilidir. Mekândaki denge ya da dengesizlikleri fark eder. Sanatçılarda, özellikle ressam, grafiker, heykeltraş, mimar, tasarımcılarda gelişmiştir. Yön duygusuyla hareket etmesi gereken pilotlar ve kaptanlar matematik zekâlarının yanı sıra görsel zekâlarını da kullanırlar.
Görsel zekası gelişmiş çocuklar (link)
MÜZİK ZEKÂSI: Seslere ve ritme karşı duyarlılığı içerir. En erken yaşlarda ortaya çıkaran zekâ türüdür. Yeni doğan bebekler seslere ve ritme karşı çok duyarlıdırlar. Ritm duygusu, ilk aylarda en çok ihtiyaç duydukları güven duygusunun gelişmesine yardım eder. Yumuşak tondaki konuşmalar, okşamalar ve kucakta sallamalar belli bir ritme sahip olduğunda bebek güvende olduğunu hisseder. Ritm duygusu beden sağlığı ile de ilişkilidir. Bedenin ritminin bozulması hastalık olarak ortaya çıkar.
Müzik zekâsı müziği ayırdetme, içselleştirme ve yaratma ile kendini gösterir. Müziğin duygular üzerindeki etkisinin farkında olmak da müzik zekâsının işidir. Bestecilerde, müzisyenlerde, şarkıcılarda, ses teknisyenlerinde ve müzik sevgisi olan kişilerde gelişmiştir.
Müzik zekası gelişmiş çocuklar (link)
BEDENSEL ZEKÂ: Bedenin dilinin, bedensel hislerin farkında olmayı kapsar. Zihin ve beden arasındaki eşgüdümü (koordinasyonu) sağlar. Hareketlerin dengeli ve uyumlu olmasıyla ilgilidir. Bir hareketin nasıl ve ne zaman yapılabileceğini bilmeyi içerir. Dansçılarda, taici gibi hareket sanatlarının uygulayıcılarında, pandomim sanatçılarında, atletlerde, sporcularda ve cerrah, heykeltraş, mücevher ustası, hattat gibi zihin-beden koordinasyonu ile çalışan kişilerde gelişmiştir.
Bedensel zekası gelişmiş çocuklar (link)
SOSYAL ZEKÂ: Başka insanlarla ilişki kurma, bir arada yaşama ve birlikte çalışabilme, işbirliği yapabilme isteğini ve yeteneğini içerir. Sosyal zekâya sahip olmak, insanların ruh hallerine karşı duyarlı olmakla, farklı görüş açılarını ve mizaçları kabullenebilmekle kendini gösterir. Sosyal zekâ empati sahibidir. Öğretmen, terapist, din adamı ve başarılı toplumsal liderlerde, halkla ilişkiler alanında çalışanlarda gelişmiştir. Duygusal zekânın çeşitlemesidir.
Sosyal zekası gelişmiş çocuklar (link)
BİREYSEL ZEKÂ: Benlik duygusunun ve kişisel farkındalığın gelişmesiyle ilgilidir. Bu zekâ sayesinde kişi olumlu-olumsuz yönlerinin, duygularının, yetenek ve yetersizliklerinin ve kendini en iyi nasıl ifade edebileceğinin farkına varır. Kendini olduğu gibi kabul eder. Yaşamdaki yeri ve amacıyla ilgili net bir anlayışa sahip olur. En geç gelişen zekâ türlerindendir.
Bireysel zekası gelişmiş çocuklar (link)
DOĞA ZEKÂSI: Bireysel zekâ ile bağlantılıdır ve ondan sonra gelişir. Kişinin kendi üzerindeki farkındalığının gelişmesi ve kendi bütünlüğünü kazanmasıyla ilgilidir. Doğanın bir parçası olduğunu fark etmeyi ve doğayla uyum içinde yaşama arzusunu içerir. İnsan ya da hayvan, doğaya ait tüm canlılara sevgi duymak, onlarla yapıcı ilişkiler kurmak ve birlikte yaşamayı istemek, doğa zekâsının işidir. Doğa zekâsı ruhsal zekâ ile ilişkilidir.
Son zamanlarda, bu sekiz zekânın dışında dokuzuncu bir zekânın varlığı kabul edilmeye başlanmıştır. Varoluş zekâsı olarak adlandırılan bu zekâ en geç gelişen zekâ türüdür.
Doğa zekası gelişmiş çocuklar (link)
VAROLUŞ ZEKÂSI: İnsanın varoluşuyla ilgili konulara duyulan ilgiyi kapsar. Bu zekâya sahip kişiler varoluşlarıyla ilgili sorulara cevap ararlar ve felsefe, mitoloji, antropoloji, din felsefesi gibi konularla ilgilenirler. Varoluş zekası da ruhsal zeka ile ilişkilidir.
Bu sekiz zekâ türü de hem bizde hem de çocuklarımızda farklı oranlarda bulunur ve kullanılır. Bazıları daha gelişmiştir, kimileri ise desteklenmeye ihtiyaç duyar.