Görsellik; dış ve iç dünyadaki görsel imgeleri görmek, görüleni yaratabilmekle ilgilidir.
İşitsellik; dış ve iç sesleri dinlemek, duymak ve yaratmakla ilgilidir.
Dokunsallık; dış ve iç dünyadaki duygulanımları, fiziksel hisleri algılamak ve eyleme geçmekle ilgilidir.
Buna göre insanlar görseller, işitseller ve dokunsallar olarak kabaca üç gruba ayrılırlar:
Görseller dünyayı ağırlıklı olarak “görürler”.
İşitseller dünyayı ağırlıklı olarak “duyarlar”.
Dokunsallar (Kinestetikler) dünyayı ağırlıklı olarak “hissederler”
Küçük çocukların sinir sistemleri olgunluğa erişinceye dek algısal tercihlerini belirlemek zordur. Çocuk büyüyüp değiştikçe bilgiyi edinme ve işleme biçimi de değişebilir. Ancak bu süreç içinde onu dikkatle izlersek, konuşurken, dinlenirken, çalışır ve oynarken hangi algısal kanalı ya da kanalları tercih ettiğini anlayabiliriz. Burada söz konusu olan, öncelikli olarak tercih edilen algı kanalarıdır. Yine de bilmeliyiz ki, çocuk ya da yetişkin hiç kimse yalnızca görsel, yalnızca işitsel ya da dokunsal değildir. Bazen birden fazla algı da kanalı eşit düzeyde kullanılabilmektedir.
GÖRSEL:
- Renkler ve şekiller hemen ilgisini çeker
- Boyamayı ve çizmeyi, resimli kitapları, dergileri ve yap-boz oyunlarını sever
- Yazı yazarken, düşüncelerini ifade ederken, izlenirken gayet rahattır
- Resimli kitapları, dergileri ve yap-boz oyunlarını sever
- Gördüğü şeyleri kolay öğrenir, kolay hatırlar
- Görerek ve izleyerek dikkatini kolayca toplar
- Masa başında oynamayı açık havada oynamaya tercih eder,
- Temizliğine, düzenine özen gösterir
- Yapacağı işleri düzenlerken listeler yapar, notlar alır
Görseller hatırlamaya ve tasarlamaya çalışırken gözleriyle tavana ya da uzaklara bakarlar. Hızlı konuşur, hızlı ve sık nefes alırlar.
İŞİTSEL:
- Konuşmayı ve dinlemeyi sever
- Dinleyerek kolay öğrenir ve hatırlar
- Konuşurken ve dinlerken dikkatini kolay toplar.
- Topluluk önünde rahat konuşur
- Sözcükleri dikkatlice, seçerek kullanır.
- Oynarken kendi kendine konuştuğu olur
- Müzik dinlemekten hoşlanır
İşitseller düşünür ve tasarlarken gözleri kulak hizasında sağa sola gider gelir. Dinledikleri kişiye doğru eğilirler. Göğüsten nefes alırlar, konuşmaları ritmik ve melodiktir.
DOKUNSAL (KİNESTETİK):
- Hareket halindedir. Koşmayı, tırmanmayı, atlamayı sever
- Gördüğü her şeye dokunmak, eline almak ister
- Toprak, kum, oyun hamuruyla oynamayı sever
- Oynar ya da çalışırken üstünün kirlenmesine aldırmaz
- Fiziksel hareketleri, tad, koku, doku, ses tonu gibi duyumları kolay öğrenir, kolay hatırlar.
- Hareket halindeyken ya da ellerini kullanırken dikkatini kolay toplar, daha iyi öğrenir
- Açık havada oynamayı masa başı oyunlarına tercih eder
- Sportif yarışmalardan zevk alır
- Yapacağı işleri iyi düzenler.
Dokunsallar düşünür ve tasarlarken gözleri aşağı sağa ve sola doğru bakar. Konuşmaları yavaş ve derindir, karınlarından nefes alırlar. Dokunmak ve dokunulmak onlar için yaşamsal önemdedir. Tüm bedeniyle güler, tüm bedenleriyle ağlarlar. |
